watermijten
IEDEREEN DIE AF EN TOE IN EEN HELDERE SLOOT GEKEKEN HEEFT KENT ZE: de kleine rode spinnetjes, die tussen het mooi contrasterend groen van de waterplanten zwemmen. Ze lijken daar doelloos rond te zwerven, als simpele, rode bolletjes met spartelende pootjes. Er zijn ook soorten, die een onopvallende groene of bleekgele kleur hebben en vaak veel kleiner zijn. Alleen een aandachtige waarnemer onderscheidt die nietige stipjes in een jampot vol springende watervlooien, waar ze in rustige banen bewegen, als kleine planeten tussen flonkerende sterren.

Er zijn wereldwijd meer dan 5000 soorten watermijten, met grote verschillen in lichaamsbouw en levenswijze. Sommige soorten verschillen nauwelijks van landmijten. Veelal zijn het actieve jagers. De onwikkelingscyclus van ei tot volwassen mijt is complex en fascinerend, er zijn meestal zes fasen, waarvan enkele parasitair kunnen zijn: kleine rode bolletjes die vaak op insecten te zien zijn.


Anystis baccarum ? 14-06-2011
vergroting Anystis baccarum ?
een anystide landmijt
TAXONOMIE (indeling)

De families van de watermijten zijn ooit allemaal bijeengeveegd in een suborde, genoemd Hydrachnida, Hydrachnidia of Hydrachnellae. Die namen zijn samentrekkingen van Hydro: water, arachnida: spin, dus gewoon waterspinnen of waterspinnetjes (-ellae). Al of niet samen met de zeemijten Halacaridae, werden ze ook Hydracarina (watermijten) genoemd. Maar deze suborde Hydracarina is waarschijnlijk te kunstmatig: omdat watermijten nauw verwant lijken met een aantal "landsoorten" worden de Hydrachnellae daarmee samen in de suborde Anystina, gezet. Vergelijk de landmijt rechts bijvoorbeeld met Hydryphantes, die er veel op lijkt.
De genoemde indeling wordt overigens lang niet overal gevolgd en de mijtensystematiek verandert voortdurend.


Let op: het volgende stukje is nogal ingewikkeld en alleen bestemd voor in systematiek geïnteresseerden. Sla het rustig over en ga naar de volgende pagina.


mijten tabel 1 Volledig schema: klik op plaatje
Op de Taxonomie pagina heb ik een schema gemaakt op basis van wat ik gelezen heb bij Fauna Europaea, Wikipedia en v.d. Hammen (1972). Het schema is niet volledig, kan fouten bevatten en dient vooral om een mogelijke plaatsing van de watermijten te laten zien.
Watermijten vallen onder de geleedpotigen (Arthropoda), de hele systematiek van de geleedpotigen is voortdurend aan veranderingen onderhevig en hij verschilt bij verschillende auteurs.

Hieronder is een deel uit het schema gehaald. Alle mijten zijn in een reuzengroep geplaatst, de Acarina (Mijten). Die groep is onderdeel van de klasse spinachtigen (Arachnidae). Er zijn veel mijtenfamilies en er zijn veel indelingen opgezet, waarbinnen veelvuldig verschoven werd.

Infraclasse Acarina (Acarida, Acari)  MIJTACHTIGEN
Superordo
Superorde
Actinotrichidae
(Acariformes)
Anactinotrichidae
(Parasitiformes)
Ordo
Orde
Prostigmata
(Actinedida, Trombidiformes)
Oribatida
Mosmijten
Astigmata
(Sarcoptiformes)
Ixodida
Teekachtigen
andere
 
Superfamilia
Superfamilie
Watermijten
(8 superfamilies)
andere
(9)
Halacaroidae
e.a.
26 super-
families
Sarcoptoidae
en 10 andere
Teken e.a.


De Halacariden uit de superfamilie Halacaroidae zijn zeemijten (letterlijk vertaald: zoutmijten). Een aantal soorten kunnen ook in sloten en plassen gevonden worden. Het zijn kleine mijten (0,5 mm of minder) met een eigenaardig uiterlijk.

Van de Oribatiden zijn een aantal soorten in de sloot te vinden, b.v. uit de Hydrozetes familie. Het zijn kleine, bolle mijten met een roodbruine kleur, die traag rondkruipen op waterplanten, kroos of mos.

In het schema is te zien dat de watermijten dichtbij de teken staan. Nog dichterbij staan een aantal andere onaangename gasten zoals de kaasmijt, de huisstofmijt en de schurftmijt Sarcoptes scabiei, waar de superfamilie Sarcoptoidae naar genoemd is. (Ook wordt wel opgegeven: de orde Sarcoptiformes). Deze mijten lijken maar weinig op een spin, het zijn meestal microscopische propjes met gedrongen pootjes.
Trombidiform betekent: klontvormig. (Denk aan: trombose). De Trombidiforme land- en watermijten parasiteren ook (de ook wel gebruikte cohortnaam Parasitengona geeft dat aan). Maar anders dan bij de teken zijn het niet de volwassen exemplaren die bloed drinken, maar de larven en nimfen die weefsel oplossen en opzuigen. In Nederland komt de Oogstmijt of Herfstmijt voor, een landmijt waarvan de larven in de nazomer Trombiculosis kunnen veroorzaken, vooral bij honden.

Watermijten zijn voor de mens en zoogdier NIET gevaarlijk: ze gebruiken in de regel alleen andere geleedpotigen als gastheer. Zie ook pagina 3.



LINKS:
Watermite.org Site van Europese watermijtenonderzoekers
Hydracarina.org Yann's watermijten site met veel foto's.
Watermijten portretten van Wim van Egmond (Engels).
De Watermijt op waterwereld.nu
Watermites of North America (University of Arkansas) project met foto's.
Taxonomie:
Bovenstaande tabel mede ontleend aan: Fauna Europaea (2010) Fauna Europaea version 2.4. Web Service,     beschikbaar online: http://www.faunaeur.org
Andere systemen:
Species 2000 met een boomstructuur.
Het NEDERLANDS soortenregister met een boomstructuur.

Over aandoeningen door LANDmijten en teken:
 Een geval van Trombidiose Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde
 Meer over Oogstmijten (fluweelmijten) met foto's van mijten.
 Meer over Trombidiose, met foto's van de aandoening.
 Oogstmijt bij een hond van Dierenkliniek Wilhelminapark Utrecht
 Informatie over teken(beten) en de ziekte van Lyme van het RIVM
  Levens-cyclus Argasidae van de CVBD website (Canine Vector-Bron Deseases). Over een tekenfamilie met soorten die o.a. leven op vogels en vleermuizen.


LITERATUURLIJST: (Zie ook specifieke literatuur op andere pagina's)

Besseling, A. J. (1964). De Nederlandse watermijten (Hydrachnella Latreille 1802). Amsterdam. Monographieën van de Nederlandse Entomologische Vereeniging No. 1

Davids, C. (1979). De watermijten (Hydrachnellae) van Nederland. Levenswijze en voorkomen. Wetensch Meded K N N V, 132, 1-78.

Gerecke, R (editor) 2007. Chelicerata: Araneae, Acari I. Süßwasserfauna von Mitteleuropa7/2 (1): 14-388. Spektrum Akademischer Verlag 2007

Gerecke, R. (editor) 2010. Chelicerata: Acari II. Süßwasserfauna von Mitteleuropa7/2 (2): 1-236. Spektrum Akademischer Verlag 2010

Glime, Janice M. 2007. Bryophyte Ecology. (Volume 2. Hoofdstuk 9: Mites) Physiological Ecology. Ebook gesponsored door de Michigan Technological University en de International Association of Bryologists. Opgehaald 28 jan 2014 van http://www.bryoecol.mtu.edu/;
    hoofdstuk 9-1 opgehaald van http://www.bryoecol.mtu.edu/chapters_2011/9-1Arthropods_Mites.pdf en
    hoofdstuk 9-2 opgehaald van http://www.bryoecol.mtu.edu/chapters_2011/9-2Arthropods_Mite_Habitats.pdf.

v.d. Hammen, L. (1972). Spinachtigen - Arachnidea IV Mijten - Acarida Algemene inleiding in de acarologie. Wetenschappelijke mededelingen K.N.N.V. nr. 91 maart 1972

Neuman, C.J. (1879). Om Sveriges Hydrachnider. Kongl. Svenska Vetenskaps-Akademie Handlingar Bandet 17 № 3. Opgehaald van http://archive.org/details/omsverigeshydrac00neum

Piersig, R. (1897). Deutschlands Hydrachniden. Stuttgart. Zoologica 19 (22). 588. Opgehaald van http://www.archive.org/details/zoologischerjahr1899staz

Smit, H. & Van Der Hammen, H. (2000). Atlas van de Nederlandse watermijten (Acari: Hydrachnidia). Nederlandse Faunistische Mededelingen,13, 272pp. Opgehaald 23 juni 2010, van http://www.repository.naturalis.nl/document/45797

Smit, H., van Maanen, B.,van den Hoek, T.H., & Wiggers, R., Knol, B. (2003). New records of rare water mites from the Netherlands (Acari: Hydrachnidia). Nederlandse Faunistische Mededelingen, 25-2003, 123-135. Opgehaald van http://www.repository.naturalis.nl/document/46363

Smit, H., van den Hoek, T.H., & Wiggers, R. (2006). Nieuwe vondsten van watermijten in Nederland (Acari: Hydrachnidia). Nederlandse Faunistische Mededelingen, 25-2006, 33-38. Opgehaald van http://www.repository.naturalis.nl/document/159674

Smit, H., Hop, H., & Munts, R. (2008). Twee soorten watermijten nieuw voor de Nederlandse fauna, alsmede nieuwe vondsten van zeldzame soorten (Acari: Hydrachnidia) Nederlandse Faunistische Mededelingen, 28-2008, 41-47. Opgehaald van http://www.repository.naturalis.nl/document/159615

Smit, H., Boonstra, H., & Duijts, O., van Maanen, B., Wiggers, R. (2012). Meer dan 250 soorten watermijten in Nederland (acari: hydrachnidia, halacaridae)! Nederlandse Faunistische mededelingen 38-2012, 95-114. Opgehaald van http://www.repository.naturalis.nl/document/555367

Streble,H & Krauter, D (1973) Das Leben im Wassertropfen. Kosmos Gesellschaft der Naturfreunde. Franckh'se Verlagshandlung Stuttgart 1978. (p. 96-98, p. 314-319).

Viets,K (1936). Wassermilben oder Hydracarina (Hydrachnellae und Halacaridae). Spinnentiere oder Arachnoidea VII. In: F. Dahl, Die Tierwelt Deutschlands 31 & 32

Wesenberg Lund, C. (1939). Dass leben der Süsswassertiere. Wien, Springer Verlag. (p. 550-595)



ALGEMEEN    UITERLIJK   LEVENSCYCLUS    SOORTEN    TAXONOMIE

terug
terug naar: SPRINGSTAARTJES, SPINNEN, MIJTEN, KREEFTJES

Pagina route: INDEX » mijten e.a. » watermijten

COPYRIGHT:
Alle foto's op deze site zijn door G.H. Visser (Almelo, Nederland) gemaakt, tenzij anders genoemd. Alle rechten behoren hem toe. Deze foto's mogen op geen enkele wijze anders dan voor eigen privé gebruik aangewend worden. Als u ze voor doelen, waarbij derden betrokken zijn, wilt gebruiken, vraag dan via een e-mail toestemming aan de auteur. In het bijzonder worden mensen aangemoedigd die materiaal nodig zijn voor natuurexposities of voor educatieve doeleinden.
© G.H. Visser 15-08-2006
rev. 19-07-2015


This page in English english Engelstalige pagina

http://www.microcosmos.nl

Valid XHTML 1.0!

terug naar springstaartjes, spinnen, mijten, kreeftjes
mijten e.a.